A
O DHTM ten a súa orixe na tese de doutoramento do autor,
De acordo co que expón Jesús Camacho na introdución, o DHTM está concibido esencialmente para alumnado de Grao e Posgrao que curse materias relacionadas coa lexicografía, sendo o seu obxectivo principal o de ofrecer información sobre unha serie de conceptos lexicográficos e sobre o seu desenvolvemento histórico na lexicografía do español.
A tal fin ofrécense un total de 63 artigos lexicográficos, correspondentes a termos de especialidade presentes en diferentes dicionarios monolingües do español, todos eles de ordenación semasiolóxica. Nesta selección de fontes, as consideradas como máis representativas do xénero lexicográfico indicado, inclúense tanto os dicionarios da Real Academia Española (desde o
1) Voces que, nalgunha das fontes mencionadas, se definen con referencia explícita á lexicografía (por exemplo, 2) Voces que, sen cumpriren o criterio anterior, se vinculan nas definicións con conceptos que se empregan habitualmente nos estudos de carácter lexicográfico (por exemplo, 3) Voces que, sen cumpriren ningún dos dous criterios que se acaban de sinalar, “exponen conceptos que están documentados en textos especializados” (p. 17) (por exemplo,
As 63 voces que conforman o lemario do DHTM son as seguintes:
Todas as entradas, presentadas de maneira moi sistemática e clara, ofrecen a mesma información, que introducimos mediante os termos empregados polo autor:
No que respecta ás definicións, estas foron elaboradas por Jesús Camacho a partir de tres fontes: a introspección, dous dicionarios terminolóxicos sobre lexicografía (concretamente
As glosas ofrecen datos sobre a presenza das voces nos dicionarios empregados como fonte para a selección, pero só no caso de que na información que estes proporcionan haxa algunha referencia á lexicografía. Se non ocorre así, encontraremos o seguinte texto. “No se registra en la práctica lexicográfica española como voz vinculada a la Lexicografía” (é o que sucede cun número considerable de lemas, como
No apartado correspondente ás autoridades textuais, o autor pretende amosar a vixencia das voces estudadas na teoría lexicográfica actual, polo que acode a 45 investigacións posteriores ao ano 2000 para aboar o emprego das formas ou para indicar a súa ausencia. A tal fin ofrece un fragmento dun dos textos que conteñen o lema, coa correspondente referencia, ou ben indica que non se atopou documentación textual.
No apartado correspondente ás autoridades lexicográficas, ofrécense as definicións proporcionadas polos diferentes dicionarios que funcionan como fonte (os académicos e as vinte e tres obras non académicas), neste caso de maneira exhaustiva, posto que se ofrecen todas as definicións rexistradas, ordenadas cronoloxicamente.
A maiores da información indicada, o autor ofrece en certas entradas, inmediatamente despois da definición, algúns sinónimos (por exemplo, para a palabra
O DHTM vén encher un baleiro na lexicografía do español na medida en que non existe outra obra destas características que nos permita rastrexar a evolución dos termos e conceptos lexicográficos, ou relacionados coa lexicografía, a través dos dicionarios. Este traballo permítenos descubrir, por unha banda, como, cando e en que medida se foi introducindo a terminoloxía lexicográfica nos dicionarios xerais e, por outra banda, como foron mudando (ou non) as concepcións das e dos dicionaristas sobre o seu propio obxecto de traballo. A modo de exemplo, con respecto á primeira cuestión, no DHTM podemos comprobar que cómpre agardar ao ano 1987 para encontrar nos dicionarios a voz
Por outra banda, de acordo co autor, o DHTM ten por finalidade sentar as bases para a elaboración dun dicionario de terminoloxía lexicográfica do español (xénero representado exclusivamente por
Na súa forma actual o dicionario, con só 63 voces e cunha dimensión claramente histórica, non ocupa aínda ese espazo no panorama terminolóxico español, como tampouco o pretende o autor, tal e como se acaba de indicar. Precisamente, o feito de que no DHTM só se inclúan formas presentes nos dicionarios xerais supón un problema para a elaboración dun dicionario de especialidade, posto que moitos termos frecuentes e relevantes para quen traballa en lexicografía están ausentes dese tipo de obras (ou ben está ausente a acepción especializada), o que determina de súa vez a súa ausencia do DHTM. Referímonos, por exemplo, a voces fundamentais para a/o dicionarista bilingüe como
Un exemplo claro do que estamos a comentar encontrámolo se analizamos os lemas que designan tipos de definicións: tal e como se pode comprobar na listaxe de entradas arriba proporcionada, figuran no DHTM as unidades
De acordo co afirmado, o DHTM é sobre todo unha ferramenta de consulta (excelente, por outra parte) para quen desexe traballar sobre a recepción e desenvolvemento histórico da terminoloxía lexicográfica
En calquera caso, e tendo en conta que o DHTM é un dicionario ben construído, elaborado de maneira sistemática, rigorosa e clara, pensamos que pode ser un excelente punto de partida para a confección dun dicionario histórico completo da terminoloxía metalexicográfica do español, construído xa non só a partir dos termos e conceptos presentes, como lemas ou sublemas, nos dicionarios xerais, senón tamén a partir da análise dos prólogos destes dicionarios así como dos traballos de investigación lexicográfica, que no DHTM funcionan unicamente a modo de fontes de autoridade (e só os do século XXI). Os alicerces están postos, contamos cos ladrillos e co mestre de obras, así que agardamos que este dicionario non se faga esperar moito. E finalmente, gustaríanos convidar ás persoas amantes da lexicografía, e as/os especialistas, a facer un percorrido polas páxinas do DHTM para descubrir a historia do saber e a reflexión lexicográficos da voz das propias e dos propios dicionaristas.